COVID-19Chuyên đềTHẢM HỌA VÀ ỨNG PHÓ KHẨN CẤPThảm họaMÔI TRƯỜNG VÀ ĐẤT ĐAIÔ lan truyền và hóa học thảiRừng cùng lâm nghiệpTài nguyên nướcĐất đaiCON NGƯỜI VÀ CHÍNH PHỦDân tộc thiểu số cùng người bạn dạng địaNỀN kinh TẾ VÀ CÁC NGÀNHDữ liệuCSDLChương trìnhChủ quyền Dữ liệu phiên bản địaDữ liệu vì lợi ích công cộng

Giới thiệu chung

Việt nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc thuộc sinh sống. Người khiếp chiếm 85,4% dân số Việt Nam, với 78,32 triệu người. 53 dân tộc thiểu số (DTTS) còn lại chỉ chiếm 14,6% dân số cả nước (Xem bảng 1).1

Mặc cho dù Việt phái mạnh ủng hộ Tuyên bố về quyền của người bản địa (UNDRIP), chính phủ không đồng nhất khái niệm người dân tộc thiểu số với người bản địa. Ráng vào đó, chính phủ cần sử dụng thuật ngữ “dân tộc thiểu số” để chỉ bình thường cho những người không thuộc dân tộc Kinh, thể hiện chủ trương “thống nhất trong đa dạng” của chủ yếu phủ.2

Giữa các DTTS cũng có rất nhiều không giống biệt. Vào số đó, người Hoa (dân tộc Hán) gồm nhiều đặc điểm văn hóa tương đồng với văn hóa Việt Nam, cùng họ cũng đóng vai trò quan tiền trọng trong nền gớm tế Việt Nam.3 bởi vì vậy, người Hoa thường không được ghi nhận là một “dân tộc thiểu số” ở Việt Nam.4Các dân tộc khác, ví dụ như dân tộc H’Mông cùng dân tộc Nùng chủ yếu sống dựa vào trồng trọt và bảo trì đời sống văn hóa gắn liền với những khu vực rừng.5Các DTTS cũng được phân loại theo hệ ngôn ngữ. Ngôn ngữ của các dân tộc Việt nam được chia thành 8 nhóm: Việt – Mường, Tày – Thái, Môn – Khmer, Mông – Dao, Ka đai, phái nam đào, Hán và Tạng.696% các dân tộc thiểu số nói tiếng mẹ đẻ của họ.7

Bảng 1: Dân số mức độ vừa phải cả nước và dân số dân tộc thiểu số

TT

Chỉ tiêu

Dân số (người)

Tỷ lệ (%)

I

91.713.345

100,0

Trong đó

Nam

45.234.104

49,3

Nữ

46.479.241

50,7

Thành thị

31.131.496

33,9

Nông thôn

60.581.849

66,1

II

13.386.330

100,0

Trong đó

Nam

6.721.461

50,2

Nữ

6.664.869

49,8

Thành thị

1.438.315

10,7

Nông thôn

11.948.015

89,3

Nguồn: Trung trung ương Quyền của người dân tộc thiểu số cùng miền núi (HRC)

Địa bàn sinh sống

Đồng bào các DTTS thường tập trung vào những vùng núi cùng vùng sâu vùng xa8, mặc dù họ cũng phân bố rải rác rến trên toàn lãnh thổ Việt Nam vày chiến tranh và nhập cư.Các DTTS sinh sống ở khu vực vực thành thị thường no đủ hơn các DTTS sống ở khu vực vực nông thôn. 9 Nhiều làng, xã bao gồm tới 3-4 DTTS khác nhau cùng sinh sống.10Vị trí địa lý đóng một vai trò quan tiền trọng trong số tập tục văn hóa của những DTTS, tuy vậy cũng đồng thời tạo ra những rào cản trong việc tiếp cận cơ sở hạ tầng và các dịch vụ công như y tế và giáo dục.11

Biểu đồ 1: Dân tộc thiểu số Việt Nam

Nguồn: Dữ liệu khảo giáp 53 DTTS năm 2015, Ủy ban Dân tộc

Khả năng tiếp cận cơ sở vật chất cơ bản tại những địa bàn người DTTS sinh sống chủ yếu vẫn còn hạn chế. 72% DTTS không tồn tại nhà vệ sinh đạt chuẩn, với hơn ¼ số hộ DTTS ko được tiếp cận với nguồn nước hợp vệ sinh.12 Tỉ lệ hộ gồm điện sinh hoạt tương đối cao ở Việt Nam, tuy nhiên phần lớn những hộ sinh sống tại khu vực vực nông thôn và vùng núi chưa được sử dụng điện lưới, tạo ra tình trạng mất cân đối vào đời sống đồng bào DTTS.

Bạn đang xem: Người dân tộc việt nam

Tuy còn thiếu thốn về điều kiện giáo dục so với đồng bào Kinh,13các DTTS đều bao gồm đại diện với mục đích cán bộ với công chức trong số cấp chủ yếu quyền, đặc biệt là cấp tỉnh cùng thành phố.14Tuy nhiên, trình độ văn hóa, đặc biệt là tỷ lệ biết chữ gồm khác biệt lớn giữa những nhóm DTTS. Tỷ lệ trung bình mang lại 53 DTTS là 79,8%, tuy vậy con số này biến thiên từ mức thấp nhất là 34,6% với dân tộc La Hủ, tới cao nhất là những dân tộc Thổ, Mường, Tày với Sán Dìu đạt 95%. Tỷ lệ người lao động là DTTS đã qua đào tạo bằng 1/3 của cả nước.15

Một trong những rào cản của giáo dục ở vùng cao đó là khoảng bí quyết địa lý. Nhiều học sinh người DTTS phải đi một quãng đường xa để tới trường phổ thông, thường rơi vào khoảng từ 9 km thậm chí lên tới 70 km16 tiếp tế đó, người được đi học chủ yếu vẫn là nam giới, vì tư tưởng lỗi thời “trọng nam coi thường nữ” vẫn còn tồn tại ở đồng bào DTTS.

Biểu đồ 2: Tỷ lệ người dân tộc thiểu số biết đọc với viết phổ thông năm 2015Nguồn: Trung trọng điểm Quyền của người dân tộc thiểu số với miền núi (HRC) 2015

Văn hóa, Sinh kế, và Đất đai

Tuy những DTTS bao gồm sự không giống biệt với nhau về phong tục tập quán, rừng vẫn đóng vai trò quan trọng với phần lớn những DTTS. Người Mông, Thái, Dao đỏ, Vân Kiều, Ja Rai, Ê Đê, và bố Na sinh sống bên trên nhiều tỉnh thành bên trên cả nước vẫn nương tựa vào rừng cộng đồng. Họ bao gồm những khu rừng thiêng phục vụ mục đích về trung khu linh tín ngưỡng cũng như người Kinh có đền thờ cùng nhà thờ chiếc họ. Luật tục cũng quy định những khu rừng đầu nguồn, rừng nguồn nước nơi người dân thờ Thần Nước. Bên cạnh đó còn có các khu rừng khai quật sản phẩm tầm thường của cả xã bản, ví dụ như dược liệu, củi, cùng vật liệu để làm cho đồ thủ công.17 Hình thức quản lý rừng truyền thống theo cộng đồng đóng vai trò quan liêu trọng vào phong tục tập tiệm cũng như sinh kế của các DTTS tại Việt Nam. Dưới đây là phim tài liệu về Người H’Mông với lễ cúng các vị thần rừng tại làng mạc Sín Chéng, Huyện Simacai, Tỉnh tỉnh lào cai doTrung tâm Tư vấn Quản lý Bền vững Tài nguyên với Phát triển Văn hóa Cộng đồng Đông nam giới Á (CIRUM) biên tập.

Ngoài sản xuất lâm nghiệp, sản xuất nông nghiệp là sinh kế với nhiều DTTS.18Cả nhị hình thức canh tác lâm nghiệp và nông nghiệp đều cần tất cả đất. Tuy vậy các DTTS vẫn còn gặp nhiều khó khăn khăn về quyền đất đai để bảo trì hoạt động sản xuất và sinh hoạt văn hóa. Trong nỗ lực bảo vệ sinh kế và khuyến khích bảo vệ môi trường, một số cộng đồng đã được chủ yếu phủ giao đất để họ tiếp tục quản lý rừng truyền thống theo cộng đồng.19Tuy nhiên việc làm cho này chưa được phổ biến rộng rãi. Năm 2015, chỉ gồm 26% tổng diện tích đất rừng được giao cho các hộ, cùng chỉ có 2% được giao cho cộng đồng quản lý.20 tiếp tế đó, mặc cho dù Luật Đất đai thừa nhận quyền sở hữu đất đai theo luật tục, đất đai phần lớn vẫn thuộc sự quản lý của bao gồm phủ, cùng Luật Dân sự không thừa nhận cộng đồng như một pháp nhân.21

Tác động của luật

Có nhiều khác biệt về thiết yếu sách, luật pháp và các quy định liên quan đến quyền sở hữu đất đai cùng rừng giữa các tỉnh thành bên trên cả nước.22Điều này ảnh hưởng đến phụ nữ DTTS. Theo truyền thống, họ được xem như là những người lưu giữ tri thức về người bản xứ cũng như những người bảo vệ rừng, mặc dù vai trò này sẽ không được ghi nhận trong luật.23Hệ thống đăng ký thông tin đất đai chỉ mới bắt đầu (năm 2014) quy định cần cả tên của vợ cùng chồng trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.24Kể cả khi có tên trên các văn bản này, nhiều phụ nữ thừa nhận họ thiếu tự tin khi đưa ra những quyết định tương quan đến sử dụng đất.25

Hiến pháp nước CHXH Chủ nghĩa Việt nam đảm bảo quyền bình đẳng mang đến tất cả công dân Việt Nam, vào đó có quyền của những dân tộc thiểu số.26 Việt Nam không tồn tại một bộ luật riêng về DTTS nhưng tất cả riêng một cơ quan liêu ngang bộ phụ trách những vấn đề về DTTS đó là Uỷ ban Dân tộc.27Trong giai đoạn 2011 – 2015, bên nước đã ban hành 180 văn bản quy phạm pháp luật nhằm bảo đảm những quyền cùng lợi ích hợp pháp của những DTTS28Có nhiều chính sách đã đẩy mạnh hiệu quả tốt như Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP về giảm nghèo bền vững và chính sách hỗ trợ bên ở mang đến hộ nghèo.29Mặc dù được ghi nhận trong những văn bản pháp luật và chủ yếu sách, những DTTS vẫn là những đối tượng dễ bị tổn thương, nhất là khi họ bị mất đi những cánh rừng, nơi khởi nguồn tín ngưỡng và phong tục tập quán của họ.30Các chế độ liên quan lại đến người DTTS chưa thực sự giải quyết được những vấn đề đặt ra, do có sự chồng chéo về nội dung. Thêm vào đó, triển khai luật còn chưa hiệu quả.31 Nguồn lực để triển khai chính sách còn hạn chế, dẫn đến việc điều phối với triển khai thiếu hiệu quả. Vạc triển đất đai với nhập cư càng tăng thêm sức xay lên quyền của các DTTS32Các cơ chế dân tộc cần tập trung giải quyết nhu cầu mang lại từng đối tượng cụ thể, thay bởi thiết kế theo phương thức “một can thiệp phù hợp đến tất cả”.33Không có nhiều chế độ được xây dựng theo phong cách tiếp cận từ dưới lên.34 mặc dù vậy, năm 2015 Chính phủ Việt phái mạnh đã tiến hành khảo sát những DTTS lần đầu tiên, minh chứng đến việc xây dựng chính sách dành riêng cho các DTTS.35 trên thực tế, dữ liệu từ khảo gần kề này được sử dụng mang đến Hoạch định chế độ phát triển cho những vùng DTTS giai đoạn 2016-2020.36 Nỗ lực này đáng được ghi nhận, mặc mặc dù trên thực tế vẫn còn những hạn chế liên quan đến tiến trình thu thập dữ liệu.37

Mặc mặc dù đã bao gồm nhiều nỗ lực nhằm cải thiện bất bình đẳng giới ở Việt Nam, vấn đề này vẫn còn tồn tại với ảnh hưởng đặc biệt tới cộng đồng DTTS.

Xem thêm: Bài Thơ Hạt Gạo Làng Ta Của Trần Đăng Khoa, Phân Tích Bài Thơ Hạt Gạo Làng Ta

38 Cần có nhiều chương trình cụ thể hơn hướng tới đối tượng phụ nữ DTTS39Ví dụ, liên quan tới đất đai, cần có những biện pháp để giúp cải thiện sự chủ động và tự tin cho phụ nữ DTTS. Một ví dụ khác, để tăng cường tiếp cận các dịch vụ y tế với chăm sóc sức khỏe sinh sản,40, giáo dục và những dịch vụ khác cần được cung cấp dưới hình thức dễ tiếp cận, nhất là về ngôn ngữ vày phần lớn người DTTS ko nói tiếng Việt, với phụ nữ DTTS có tỷ lệ biết chữ thấp hơn so với phái mạnh giới.41